[image ALT: Much of my site will be useless to you if you've got the images turned off!]
mail:
Bill Thayer

[image ALT: Click here for an English translation of this page.]
English

[image ALT: Cliccare qui per una pagina di aiuto in Italiano.]
Italiano

[Link to a series of help pages]
Help
[Link to the next level up]
Up
[Link to my homepage]
Home

[image ALT: link to previous section]
Κεφάλαια
ΙΓ´‑ΙΔ´

This webpage reproduces part of the
The General (Strategikos)

by
Onasander

(Loeb Classical Library edition, 1928)

The text is in the public domain.

This page has been carefully proofread
and I believe it to be free of errors.
If you find a mistake though,
please let me know!


[image ALT: link to next section]
Κεφάλαια
ΚΓ´‑ΛΑ´
This site is not affiliated with the US Military Academy.

ΟΝΑΣΑΝΔΡΟΥ
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ

p442 [link to English translation] XV. [Ὅτι διαφοραὶ πολλαὶ τῶν τάξεων]1

Τάξις δ᾽ οὐ μία πολέμου,2 πολλαὶ δὲ καὶ διάφοροι καὶ παρὰ τοὺς ὁπλισμοὺς καὶ παρὰ τοὺς στρατευομένους3 καὶ παρὰ τοὺς τόπους καὶ παρὰ τοὺς ἀντιπολέμους,4 ὧν τὰς διαφορὰς ὁ στρατηγὸς ἐπ᾽ αὐτῶν εἴσεται τῶν καιρῶν·5 ἃ δ᾽ ἂν οὐχ6 ἥκιστα πολλαῖς ἁρμόζοι7 παρατάξεσι δίχα τῶν ἐπ᾽ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἀνάγκην ἐχουσῶν νοεῖσθαι, ταῦθ᾽ ὡς ἐν κεφαλαίῳ δίειμι.

[link to English translation] XVI. [Ὅτι πρὸς τὸ ἀντιπόλεμον καὶ τὸ ἴδιον συντάξει]8

Ἱππεῖς μὲν δὴ στρατηγὸς οὐχ οὕτως, ὡς βούλεται, μᾶλλον δ᾽ ὡς ἀναγκάζεται, τάξει· πρὸς p444γὰρ τὸ ἀντιπόλεμον ἱππικὸν καὶ τὸ ἴδιον στήσει. ταττέτω δ᾽ ὡς τὰ πολλὰ κατὰ τὰς ἐκ παρατάξεως μάχας ἐπὶ κέρως,9 ἵνα καὶ10 κατὰ πρόσωπον καὶ ἐκ πλαγίων προσβάλλοντες11 καὶ τόπῳ μείζονι χρώμενοι, μέθ᾽ οὓς12 οὐκ ἔτ᾽ ἄλλοι τεταγμένοι τυγχάνουσιν, ἔχωσιν ἀποχρῆσθαι τῇ τῆς ἱππικῆς ἐπιστήμῃ.

[link to English translation] XVII. [Ὅτι τοὺς ψιλοὺς ἀκοντιστὰς καὶ τοξότας καὶ σφενδονιστὰς13 πρώτους στήσει τῆς φάλαγγος]14

Ψιλοὺς δέ, ἀκοντιστὰς καὶ τοξότας15 καὶ σφενδονήτας,16 πρώτους πρὸ τῆς φάλαγγος τάξει·17 κατόπιν μὲν γὰρ ὄντες πλείονα κακὰ διαθήσουσι τοὺς ἰδίους ἢ τοὺς πολεμίους, ἐν μέσοις δ᾽ αὐτοῖς ἄπρακτον ἔξουσι τὴν ἰδίαν ἐμπειρίαν, οὐθ᾽ ὑποχωρεῖν ἀνὰ πόδα δυνάμενοι κατὰ τὴν ἀνάτασιν18 τῶν ἀκοντίων, οὔτ᾽ ἐξ ἐπιδρομῆς βαλεῖν19 προηγουμένων ἄλλων καὶ παρὰ ποσὶν ὄντων, οὐδὲ μὴν20 οἱ σφενδονῆται κυκλόσε τὸν δῖνον21 ἀποτελεῖν τῆς σφενδόνης παρὰ πλευρὰν ἑστώτων22 φιλίων23 ὁπλιτῶν καὶ πρὸς τὸν ῥόμβον ἀντιπταιόντων,24 οἵ τε τοξόται προϊόντες μὲν τῶν ἄλλων εἰς αὐτὰ τὰ σώματα καὶ κατὰ σκοπὸν ἐκτοξεύουσι τὰ βέλη,25 μετὰ δὲ τοὺς λόχους ἢ ἐν αὐτοῖς μέσοις26 p446ὄντες εἰς ὕψος27 τοξεύουσιν,28 ὥστε πρὸς μὲν τὴν ἄνω φορὰν τόνον ἔχειν τὸ βέλος, αὖθις δέ, κἂν κατὰ κεφαλῆς πίπτῃ τῶν πολεμίων, ἐκλελύσθαι καὶ μὴ πάνυ τι29 λυπεῖν τοὺς ἐχθρούς.

[link to English translation] XVIII. [Περὶ τοῦ ἐν τοῖς τραχέσι τόποις τάττειν τοὺς ψιλούς]30a

Εἰ δὲ συμβαίνοι31 γίγνεσθαι32 τὴν μάχην ἐν χωρίοις τινὰς μὲν χθαμαλούς τινας δὲ βουνοειδὲς ἔχουσι τόπους, τότε δὴ μάλιστα τοὺς ψιλοὺς ἐν τοῖς τραχέσιν ταττέτω, καὶ δή, κἂν33 αὐτὸς τὰ πεδινὰ κατειλημμένος ᾖ, τῶν δὲ πολεμίων μέρη τινὰ τῆς φάλαγγος ὀχθώδεις34 διακατέχῃ35 τόπους, κατὰ τούτους ἐπαγέτω36 τοὺς ψιλούς· ῥᾷόν τε γὰρ βαλόντες37 ὑποχωροῦσιν ἀπὸ τῶν τραχέων, ῥᾷστά τε τοῖς ἀνάντεσιν ἐπαναθέουσιν, ἂν38 ἐλαφροὶ τυγχάνωσιν.39

[link to English translation] XIX. [Περὶ τοῦ χωρία ἔχειν τὰς παρατάξεις δι᾽ ὧν ὀφείλουσιν οἱ ψιλοὶ ἐντὸς τῶν κοντῶν40 εἰσερχόμενοι ὑποστέλλεσθαι]30b

1 Ἔστω δὲ διαστήματα41 κατὰ τὰς τάξεις,42 ἵν᾽, ἐπειδὰν ἐκκενώσωσιν43 ἔτι προαγόντων44 τῶν πολεμίων τὰ βέλη, πρὶν εἰς χεῖρας ἐλθεῖν τὰς φάλαγγας, p448ἐπιστρέψαντες ἐν κόσμῳ διεξίωσιν45 μέσην τὴν φάλαγγα καὶ ἀταράχως ἐπὶ τὴν οὐραγίαν ἀποκομισθῶσιν· οὔτε γὰρ κυκλεύειν αὐτοὺς ἅπαν τὸ στράτευμα καὶ κάμπτειν46 κατὰ κέρας ἀσφαλές ἐστι47 — τάχα γάρ που φθάσουσιν48 αὐτοὺς ἐν τούτῳ συμμίξαντες οἱ πολέμιοι καὶ μέσους ἀπολαβόντες —, οὔτε διὰ τῶν πεπυκνωμένων βιάζεσθαι, καὶ εἰς τὰ ὅπλα ἐμπίπτοντας τάραχον ἐμποιεῖν ταῖς τάξεσιν ἄλλου πρὸς ἄλλον ἐνσείοντος. 2 αἱ δὲ κατὰ κέρας ἔφοδοι τῶν ψιλῶν πλείονα λυμαίνονται τοὺς πολεμίους, ἐκ πλαγίων ἀκοντιζόντων καὶ εἰς τὰ γυμνὰ παραβιαζομένων49 παίειν. 3 ἡ δὲ τῆς σφενδόνης ἄμυνα χαλεπωτάτη τῶν ἐν τοῖς ψιλοῖς ἐστιν· ὅ τε γὰρ μόλιβδος ὁμόχρους ὢν τῷ ἀέρι λανθάνει φερόμενος, ὥστ᾽ ἀπροοράτως ἀφυλάκτοις50 τοῖς τῶν πολεμίων ἐμπίπτειν51 σώμασιν, αὐτῆς τε52 τῆς ἐμπτώσεως σφοδρὰς οὔσης καὶ ὑπὸ τοῦ ῥοίζου53 τριβόμενον τῷ ἀέρι54 τὸ55 βέλος ἐκπυρωθὲν ὡς βαθυτάτῳ δύεται τῆς σαρκός, ὥστε μηδ᾽ ὁρᾶσθαι, ταχὺ δὲ καὶ τὸν ὄγκον ἐπιμύειν.

[link to English translation] XX. [Ὅπως δεῖ, ἐὰν ἀπορῇ ψιλῆς συμμαχίας ὁ στρατηγός, οἱ δὲ πολέμιοι εὐπορῶσιν, ἐπιφέρεσθαι αὐτοῖς]56

1 Εἰ δὲ αὐτὸς μὲν ἐνδεὴς εἴη τῆς τῶν ψιλῶν συμμαχίας, οἱ δὲ57 πολέμιοι ταύτῃ58 πλεονεκτοῖεν, p450οἱ μὲν59 πρωτοστάται πυκνοὶ πορευέσθων60 ἔχοντες ἀνδρομήκεις61 θυρεούς, ὥστε σκέπειν ὅλα τὰ σώματα τοῖς μήκεσιν,62 οἱ δὲ μετὰ τούτους καὶ οἱ κατόπιν τούτων ἄχρι τῶν τελευταίων ὑπὲρ63 κεφαλῆς ἀράμενοι τοὺς θυρεοὺς τέως ἐχόντων, ἄχρι ἂν ἐντὸς γένωνται64 βέλους· οὕτως γάρ, ὡς εἰπεῖν,65 κεραμωθέντες οὐθὲν πείσονται66 δεινὸν ὑπὸ τῶν ἑκηβόλων. 2 εἰ δὲ παρ᾽ ἑκατέροις ἡ τῶν ψιλῶν εἴη βοήθεια, πρῶτοι πρὸ τῆς ἐκ χειρὸς μάχης67 ἀκροβολιζέσθων68 τοῖς ἀντιπάλοις, ἢ μετὰ τὴν συμπλοκὴν τῆς φάλαγγος ἐκ πλαγίων ἐπιθέοντες69 ἀποχρήσθων70 τοῖς βέλεσιν· συνελαύνονται71 γὰρ εἰς ὀλίγον καὶ οὐχ ἧττον θορυβοῦνται τοῖς τοιούτοις ἀμυντηρίοις.

[link to English translation] XXI. [Περὶ τοῦ μὴ εἰς πολὺ μῆκος ἐκτείνειν τὴν φάλαγγα τὰς κυκλώσεις τῶν ἐναντίων φοβουμένους]72

1 Τὰς δὲ κυκλώσεις φυλάττεσθαι βουλόμενος μήθ᾽ οὕτως ἐπὶ μῆκος ἐκτεινέτω73 τὴν δύναμιν, ὥστε πάμπαν ἀσθενῆ καὶ ἀβαθῆ ποιῆσαι τὴν φάλαγγα — ταχὺ γάρ που συμβαίνει τοὺς πολεμίους διαρρήξαντας αὐτὴν δίοδον ποιεῖσθαι, καὶ μηκέτι παρὰ κέρας ἐνεργεῖν ταῖς κυκλώσεσιν, ἀλλὰ διεκπεσόντας74 μέσους κατὰ νώτου γίγνεσθαι τῶν p452ἐναντίων· τὸ δὲ75 αὐτὸ μὴ μόνον φυλαττέσθω παθεῖν, ἀλλὰ καὶ ζητείτω ποιεῖν, ἐὰν ἀσθενῆ καὶ λεπτὴν κατανοήσῃ τὴν τῶν πολεμίων76 φάλαγγα —, μήθ᾽ οὕτως ἐπ᾽ οὐρὰν συστελλέτω77 τὴν παράταξιν εἰς πολὺ βάθος ὑποστέλλων,78 ὥστ᾽ ἐκ τοῦ ῥᾴστου τοὺς πολεμίους ὑπερκεράσαντας ἐντὸς αὐτὴν λαβεῖν. 2 ἰσχυροποιείτω μέντοι79 γε τὴν οὐραγίαν καὶ τοὺς παρὰ πλευρὰν τῶν κεράτων μὴ ἔλαττον τῶν πρωτοστατῶν· οὐχ ἧττον γὰρ80 ἀποκωλύουσιν οἱ κατ᾽ οὐρὰν τὰς κυκλώσεις τῶν ἐπὶ κέρας ἐκτεινομένων, ἐὰν ἤτοι81 φθάσας ὁ στρατηγὸς τὸ μέλλον ἁπλώσας τὴν οὐραγίαν καὶ παρὰ τὰ κέρατα82 τῆς φάλαγγος ἀναβιβάσας83 ἑκατέρωθεν παραστήσῃ τοὺς κατόπιν εἰς τὸ πρόσωπον τῶν πολεμίων, ἢ καὶ παραγγείλῃ τοῖς ἐφθασμένοις ἤδη κυκλωθῆναι τὰ νῶτα τοῖς τῶν προηγουμένων νώτοις ἐγκλίνοντας84 ἀμφίστομον ποιεῖσθαι τὴν μάχην.

[link to English translation] 3 Ἀγχίνους μὲν στρατηγός τις πολλοὺς ὁρῶν τοὺς πολεμίους85 αὐτὸς ἐλάττοσι86 στρατιώταις μέλλων87 κινδυνεύειν ἐξελέξατο καὶ ἐπετήδευσε τοιούτων ἐπιτυχεῖν τόπων, ἐν οἷς ἢ88 παρὰ ποταμίαν ὀφρὺν ταξάμενος ἀπωθεῖται89 ταύτῃ τὴν κύκλωσιν τῶν πολεμίων, ἢ παρώρειαν ἐκλεξάμενος90 αὐτοῖς τοῖς ὄρεσιν ἀποκλείσει τοὺς ὑπερκεράσαι91 βουλομένους, ὀλίγους ἐπιστήσας ἐπὶ τῶν p454ὑψηλῶν τοὺς ἀποκωλύσοντας92 ὑπὲρ κεφαλὴν ἀναβάντας γίγνεσθαι τοὺς πολεμίους. 4 οὐ μὴν ἡ στρατηγικὴ φρόνησις ἐνταῦθα συλλαμβάνεται μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ τύχη· δεῖ γὰρ ἐπιτυχεῖν τοιούτων χωρίων· οὐ γὰρ αὑτῷ93 γε κατασκευάσασθαι δυνατὸν τοὺς94 τόπους· τῶν ὄντων μέντοι τοὺς ἀμείνους ἐκλέξασθαι καὶ τοὺς συνοίσοντας ἐννοῆσαι φρονίμου.

[link to English translation] 5 Πολλάκις δὲ95 εἰώθασιν οἱ96 μεγάλῃ δυνάμει καὶ πολυάνδρῳ κεχρημένοι μηνοειδὲς σχῆμα ποιήσαντες τῆς παρατάξεως ἐπιέναι, νομίζοντες ὅτι προσάγονται97 τοὺς πολεμίους καὶ κατ᾽ ἄνδρα98 βουλομένους99 συνάπτειν, εἶτα κατὰ τὸ ἡμικύκλιον εἰς ὁδὸν κυρτουμένους ἐναπολήψονται τῷ περιέχοντι κόλπῳ,100 τὰς ἰδίας κεραίας ἐπισυνάπτοντες ἀλλήλαις101 εἰς κύκλου σχῆμα. 6 πρὸς οὓς ἀντεπακτέον102 οὐχ ὧδε· τριχῇ δὲ διελὼν τὴν ἰδίαν δύναμιν τῶν103 μὲν δυεῖν104 ἑκατέρῳ μέρει κατὰ κέρας προσβαλλέτω105 τοῖς πολεμίοις, τῷ106 δὲ ἑνί, τοῖς εἰς τὸν μέσον κόλπον τοῦ μηνοειδοῦς ἀντπαρατεταγμένοις,107 ἐναντίος108 ἑστάτω109 καὶ μὴ προαγέτω· ἢ110 γὰρ μένοντες ἐπὶ τοῦ κυκλοειδοῦς σχήματος οἱ κατὰ μέσην τὴν111 φάλαγγα τεταγμένοι τῶν ἐχθρῶν ἄπρακτοι μηδὲν112 δρῶντες ἐστήξονται, ἢ προϊόντες εἰς τοὔμπροσθεν, εἰ βούλοιντο προάγειν φαλαγγηδὸν εἰς εὐθεῖαν ἐκ τοῦ σιγματοειδοῦς p456ἁπλούμενοι σχήματος, ἀλλήλους ἐκθλίψουσι113 καὶ λύσουσι τὴν τάξιν114 — τῶν γὰρ ἔτι κέρως115 ἐπὶ τῆς αὐτῆς μενόντων χώρας116 καὶ μαχομένων οὐχ οἷόν τε τὸ ἡμικύκλιον εἰς εὐθεῖαν ἀνελθεῖν117 —· ἔνθα δὴ τεταραγμένων αὐτῶν καὶ λελυκότων τὴν τάξιν τῷ τρίτῳ τάγματι118 καὶ ἐφέδρῳ119 προσβαλλέτω120 τοῖς ἀπὸ τοῦ μέσου κυρτώματος προάγουσιν121 ἀτάκτως εἰς τοὔμπροσθεν. 7 ἐὰν δὲ διαμένωσιν122 ἐπὶ τοῦ κοίλου σχήματος, τοὺς ψιλοὺς καὶ ἑκηβόλους ἔνθα123 κατ᾽ ἀντικρὺ ταττέτω· βάλλοντες γὰρ αὐτοὺς πολλὰ λυπήσουσιν. 8 οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ εἰ124 λοξῇ πάσῃ τῇ ἰδίᾳ φάλαγγι προσβάλλει125 κατὰ θάτερον κέρας126 τῶν πολεμίων, οὐκ ἂν ἁμάρτοι πρὸς τὴν ἐκ τοῦ μηνοειδοῦς σχήματος κύκλωσιν οὕτως ἀντεπιών· ἐπὶ πολὺ127 γὰρ οἱ ἐξ ἐναντίας εἰς χεῖρας ἰέναι πανστρατιᾷ κωλυόμενοι κατ᾽ ὀλίγους κερασθήσονται, τῶν ἐπὶ θατέρου κέρως128 μόνων μαχομένων, οἳ καὶ πρῶτοι κατ᾽ ἀνάγκην συμμίξουσι διὰ τὴν λοξὴν ἔφοδον.

[link to English translation] 9 Οὐκ ἄχρηστον δέ ποτε καὶ ἀντιπαραταξάμενον ὑπὸ πόδα τῷ στρατεύματι χωρεῖν, ὡς καταπεπληγμένον,129 ἢ καὶ ἐπιστρέψαντα παραπλησίαν φυγῇ ποιεῖσθαι τὴν ἐπιχώρησιν130 ἐν τάξει, εἶτ᾽ αὖθις μεταβαλόμενον131 ἀντεπιέναι τοῖς ἐπιοῦσιν· ἐνίοτε132 γὰρ ὑπὸ χαρᾶς οἱ πολέμιοι δόξαντες p458φεύγειν τοὺς ἐναντίους λύσαντες τὰς133 τάξεις ἐπικέονται134 προπηδῶντες ἄλλων ἄλλοι, ἐφ᾽ οὓς ἀκίνδυνον ἐπιστρέψαντας135 μάχεσθαι καὶ αὐτῷ τῷ παρ᾽ ἐλπίδα τοῦ στῆναι θάρσει136 καταπληξαμένους εἰς φυγὴν αὖθις τοὺς πάλαι διώκοντας τρέπεσθαι.

[link to English translation] XXII. [Περὶ τοῦ ἔχειν κεχωρισμένους ἐπιλέκτους εἰς βοήθειαν τῶν καταπονουμένων. περὶ137 τοῦ ἔχειν ἐγκρύμματα]138

1 Ἐχέτω δέ που καὶ στρατιώτας λογάδας ἰδίᾳ τεταγμένους ἀπὸ τῆς φάλαγγος ὥσπερ ἐφέδρους τοῦ πολέμου πρὸς τὰ καταπονούμενα μέρη τῆς δυνάμεως, ἵν᾽ ἐξ ἑτοίμου τοὺς ἐπικουρήσοντας139 ἐπάγῃ· καὶ ἄλλως οὐκ ὀλίγον ὤνησαν ἀκμῆτες ἐπελθόντες ἤδη κεκοπιακόσι· τούς τε γὰρ τεταλαιπωρηκότας140 ἤδη τῶν φίλων ἀνέλαβον καὶ τοῖς πολεμίοις ἐκλελυμένοις ἀκμάζοντες ἐπέθεντο. 2 γίγνοιτο δ᾽ ἄν τι καὶ τούτου141 χρησιμώτερον, ἐκ142 τῆς παρατάξεως ἀπωτέρω σταδίοις, ὁπόσοις ἂν ἀποχρῆν αὐτῷ δοκῇ,143 ἐκπέμψαι144 μέρος τι145 τῆς αὑτοῦ146 στρατιᾶς147 ἀπροόρατον τοῖς πολεμίοις, παραγγείλας148 σφίσιν, ἐπειδὰν συμβάλῃ149 τοῖς ἐναντίοις, τότε πυθομένους παρὰ τῶν σκοπῶν ἀναστάντας150 ἐπείγεσθαι·151 καὶ μάλιστα p460τοῦτο ποιητέον, ὅταν προσδόκιμος οὖσα συμμαχία τοῦ καιροῦ καθυστερῇ·152 δόξαντες γὰρ οἱ πολέμιοι τούτους ἐκείνους εἶναι καὶ συμμάχους ποθὲν153 ἥκειν τοῖς ἐναντίοις, ἴσως ἂν ἔτι καὶ προσιόντων πρὶν ἢ συμμῖξαι τοὺς ἐπιβάλλοντας εἰς φυγὴν ὁρμήσαιεν,154 οὐ τοσοῦτον, ὅσον ἐστίν, ἀλλὰ πλεῖον ἐπιέναι πλῆθος νομίζοντες. 3 ἄλλως τε καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς δεινοῖς ἐπιφανείαι πολεμίων ἀπειράστων155 ἐκπλήττουσι τὰς ψυχάς· προλαμβάνουσαι156 γάρ τι χεῖρον, οὗ157 πείσονται,158 φοβερώτερον ἐκδέχονται τὸ μέλλον.

[link to English translation] 4 Ἐκπληκτικωτάτη δ᾽, ἢ159 καὶ δραστικωτάτη160 μάλιστα πάντων, ἢ κατὰ νώτου τῶν161 πολεμίων αἰφνίδιος ἐπιβολή,162 εἴ πῃ163 δυνατὸν γένοιτο προεκπέμψαντι164 στρατιωτῶν σύνταγμα165 νύκτωρ ἐκπεριελθεῖν κελεῦσαι166 τοὺς πολεμίους, ἵνα κατόπιν αὐτῶν γένωνται πάντες, ὥστε ἕωθεν ἀναστάντας167 ἐκ τῆς ἐνέδρας μετὰ τὸ συμμῖξαι πρὸς μάχην τὰ στρατεύματα κατὰ τὴν οὐραγίαν ἐπιφαίνεσθαι τοῖς πολεμίοις· οὐδὲ γὰρ φεύγουσιν ἂν168 ἔτι σφίσιν ἐλπὶς ἀπολείποιτο169 σωτηρίας, οὐδ᾽ εἰς τοὐπίσω δυναμένοις170 ἐπιστραφῆναι διὰ τοὺς ἐξ ἐναντίας μαχομένους, οὐδ᾽ εἰς τὸ πρόσω φέρεσθαι διὰ τοὺς κατόπιν ἐπικειμένους.171


The Loeb Editor's Notes:

1 Title om. F and no break indicated: in margin GH.

[decorative delimiter]

2 FC Leo, Tactica, XX.182: om. vPGH Saguntinus Camerarius.

[decorative delimiter]

3 F Leo (l.c.): στρατευσαμένους vGH.

[decorative delimiter]

4 ἀντιπολεμίους vGH.

[decorative delimiter]

5 FCD: αὐτὸν . . . τὸν καιρὸν vGH.

[decorative delimiter]

6 FGH: ἃ δ᾽ οὐχ v.

[decorative delimiter]

7 ἁρμόζει vGH.

[decorative delimiter]

8 Title om. F: in margin GH: συντάξει Koraes: συντάσσει GH Rigaltius Schwebel.

[decorative delimiter]

9 ἐκ παρατάξεως . . . ἐπικήρως F.

[decorative delimiter]

10 κατὰ τὰς . . . ἵνα καὶ om. R and Camerarius.

[decorative delimiter]

11 προβάλλοντες v(?)GH.

[decorative delimiter]

12 Om. H.

[decorative delimiter]

13 The ending is too much abbreviated in GH to tell which form is used. See below, § 1.

[decorative delimiter]

14 Title om. F: in margin GH.

[decorative delimiter]

15 καὶ τοξότας om. F.

[decorative delimiter]

16 F (without accent) R: σφενδονιστάς vGH.

[decorative delimiter]

17 FC: στήσει vGH.

[decorative delimiter]

18 ἀνάστασιν F.

[decorative delimiter]

19 βάλλειν vGH Köchly.

[decorative delimiter]

20 μὲν vGH.

[decorative delimiter]

21 Köchly: σφενδονηταὶ κυκλοσε τον δεινὸν F: σφενδονῆται (σφενδονίται GH) κύκλους τῶν λίνων vGH.

[decorative delimiter]

22 παραπλευραν ἔστω τῶν F.

[decorative delimiter]

23 χιλίων R.

[decorative delimiter]

24 Köchly: αντιπαιόντων F: ἀντιπιπτόντων vGH.

[decorative delimiter]

25 F indicates a break at this point.

[decorative delimiter]

26 FPGH: τοῖς μέσοις vGH.

[decorative delimiter]

27 ὕψους R.

[decorative delimiter]

28 τοξεύσουσιν F.

[decorative delimiter]

29 FC: πάντῃ ENPGH Rigaltius "alii codd. ut vid." (but om. καὶ).

[decorative delimiter]

30a 30b Title om. F: in margin GH.

[decorative delimiter]

31 συμβαίνει vGH Köchly.

[decorative delimiter]

32 FGH: γίνεσθαι v.

[decorative delimiter]

33 καὶ RA m2.

[decorative delimiter]

34 FGH: ὀχθώδη Pv.

[decorative delimiter]

35 διακατέχει vGH.

[decorative delimiter]

36 ἀπαγέτω GH Rigaltius "ceteri codd. ut vid."

[decorative delimiter]

37 βάλλοντες vGH.

[decorative delimiter]

38 Om. F.

[decorative delimiter]

39 FEN: τυγχάνουσιν GH.

[decorative delimiter]

40

ττ

κον GH (probably κοντῶν): κτὸν VM (a copy of G): ἀκοντίων K (and others — Koraes).

[decorative delimiter]

41 διάστημα vGH.

[decorative delimiter]

42 FCGH: πράξεις PD: παρατάξεις Koraes.

[decorative delimiter]

43 FGH: ἐκκενώσας P ("codd. reliqui omnes" Schwebel).

[decorative delimiter]

44 προαγαγόντων vGH.

[decorative delimiter]

45 δείξωσιν GH: δείξωσι v: διεξίωσι Köchly: διήξωσι Koraes.

[decorative delimiter]

46 κατακάμπτειν vGH.

[decorative delimiter]

47 ἐστιν Köchly.

[decorative delimiter]

48 φθάσωσιν vGH.

[decorative delimiter]

49 παραβιαζομένειν P and "quidam MSS." (Schwebel).

[decorative delimiter]

50 FCGH: ἀφυλάκτως ἀπροοράτως P Rigaltius A m2: ἀφυλάκτως καὶ ἀπροοράτως EN.

[decorative delimiter]

51 FC: ἐμπίπτει PGHA m2.

[decorative delimiter]

52 δὲ GH.

[decorative delimiter]

53 ῥύζου GH.

[decorative delimiter]

54 ἐν τῷ ἀέρι vGH.

[decorative delimiter]

55 Om. PGH.

[decorative delimiter]

56 Title om. F: in margin GH.

[decorative delimiter]

57 μὲν F.

[decorative delimiter]

58 ταύτην vGH.

[decorative delimiter]

59 δὲ F.

[decorative delimiter]

60 πορευέσθωσαν vGH.

[decorative delimiter]

61 Köchly: ἐπιμήκεις Ω.

[decorative delimiter]

62 Köchly: ἀνδρομήκεσιν Ω.

[decorative delimiter]

63 ἐπὶ RA m2.

[decorative delimiter]

64 γίνωνται F.

[decorative delimiter]

65 FC: ὡς εἴπον GH: εἶπον P (om. ὡς).

[decorative delimiter]

66 πήσονται R.

[decorative delimiter]

67 μάχεις H.

[decorative delimiter]

68 ἀκροβολιζέσθωσαν vGH.

[decorative delimiter]

69 FGH: ἐπιθέντες v.

[decorative delimiter]

70 ἀποχρήσθωσαν vGH.

[decorative delimiter]

71 συνελαύνωνται P Rigaltius and "quidam libri" (Schwebel).

[decorative delimiter]

72 Rigaltius Köchly: φοβουμένοις A: φοβούμενος Schwebel: φοβούμενον Koraes. Title om. F: in margin GH.

[decorative delimiter]

73 ἐκτεινάτω ἐπὶ μῆκος A m2.

[decorative delimiter]

74 διαπεσόντας A m2.

[decorative delimiter]

75 τοῦτο δ᾽ Koraes.

[decorative delimiter]

76 Koraes and Köchly independently and so the tr. of Camerarius: πεδίων F: πεζῶν vGH.

[decorative delimiter]

77 συστελέτω GH.

[decorative delimiter]

78 Köchly: ἀποστέλλων Ω.

[decorative delimiter]

79 Köchly: μὲν γὰρ Ω.

[decorative delimiter]

80 ἧττον μὲν γὰρ vGH.

[decorative delimiter]

81 ἤδη vGH.

[decorative delimiter]

82 Köchly: τὰ παρὰ vH: τὰ παρακέρατα G.

[decorative delimiter]

83 καὶ παρὰ . . . ἀναβιβάσας om. F.

[decorative delimiter]

84 ἐγκλίναντας Koraes Köchly (but the latter probably through a misprint: compare his note).

[decorative delimiter]

85 Köchly: μὲν γὰρ ὅστις πολλοὺς ὁρῶν τ. π. FCv (ὁρων F): μὲν γὰρ ὅστις ὁρῶν τοὺς πολεμίους πολλοὺς GH.

[decorative delimiter]

86 ἐλάττωσιν F.

[decorative delimiter]

87 μέλλον GH.

[decorative delimiter]

88 ὁ  R.

[decorative delimiter]

89 Rigaltius (in a note correcting C) Koraes Köchly: ἀποτελεῖται FC: ἀποθεῖται Schwebel (probably a misprint): om. P Rigaltius GH (Köchly's apparatus is partly in error).

[decorative delimiter]

90 ἀπωθεῖται . . . ἐκλεξάμενος om. P Rigaltius GH.

[decorative delimiter]

91 CENA m2: ὑπὲρ κέρας F: ὑπερκεράστας PGH.

[decorative delimiter]

92 ἀποκωλύσαντας PA m2.

[decorative delimiter]

93 Köchly: αὐτῶ F: αὐτῷ CEN: αὐτό PGH and "alii."

[decorative delimiter]

94 Om. F.

[decorative delimiter]

95 γὰρ KA m2.

[decorative delimiter]

96 οἵ γε vGH.

[decorative delimiter]

97 FPGH: προσάξονται v.

[decorative delimiter]

98 FC: κατὰ ἄνδρας vPGH.

[decorative delimiter]

99 βουλομένοις vPGH: βουλόμενοι Koraes: αὐτοὺς should be added, suggests Köchly.

[decorative delimiter]

100 FGH: κύκλῳ PvA m2.

[decorative delimiter]

101 ἀλλήλοις vGH.

[decorative delimiter]

102 αὐτοὺς τακτέον R: ἀντιτακτέον vGH.

[decorative delimiter]

103 τοῖν vGH: τοῖς PA m2.

[decorative delimiter]

104 δυοῖν ENR: δοιεῖν GH.

[decorative delimiter]

105 προβαλλέτω F.

[decorative delimiter]

106 τὸ R.

[decorative delimiter]

107 ἀντιπαρατεταγμένος F (corr. B): ἀντιπαραταττομένοις vGH.

[decorative delimiter]

108 ἐναντίως vGH.

[decorative delimiter]

109 ἱστάτω R.

[decorative delimiter]

110 οἱ F.

[decorative delimiter]

111 Om. vGH.

[decorative delimiter]

112 καὶ μηδὲν Koraes.

[decorative delimiter]

113 ἐκθλίψουσιν GH.

[decorative delimiter]

114 F marks a break here.

[decorative delimiter]

115 Schwebel: ἐπὶ κέρας Ω (ἐπικέρας FGH).

[decorative delimiter]

116 χορείας F.

[decorative delimiter]

117 Köchly: ἐλθεῖν Ω (ἐλθειν F).

[decorative delimiter]

118 πράγματι A m2.

[decorative delimiter]

119 ἐφόδῳ ENR (marg.): ἐφόδρῳ A m2.

[decorative delimiter]

120 FC: περιβαλλέτω vPGH.

[decorative delimiter]

121 προσάγουσιν GH Rigaltius "alii codd."

[decorative delimiter]

122 Koraes: δὲ δὴ μένωσιν F: δὲ δὴ μένουσιν vPGH.

[decorative delimiter]

123 ἐνταῦθα vGH.

[decorative delimiter]

124 Om. F.

[decorative delimiter]

125 προσβαλλει F: προσβάλλῃ v (προσβάλλη GH): προσβάλῃ K: προσβάλοι Koraes.

[decorative delimiter]

126 μέρος vGH.

[decorative delimiter]

127 πο πολὺ G.

[decorative delimiter]

128 κέρατος vGH.

[decorative delimiter]

129 καταπεπληγμένων vGH.

[decorative delimiter]

130 ὑποχώρησιν vGH Köchly.

[decorative delimiter]

131 Koraes: μεταβαλλόμενον Ω.

[decorative delimiter]

132 ἐνίους F.

[decorative delimiter]

133 Om. R.

[decorative delimiter]

134 PGH: επικέωνται F: ἐπικέρονται DENR: ἐπιφέρονται Koraes: ἐπιχέονται Köchly.

[decorative delimiter]

135 ἐπιστρέψαντα vPGH.

[decorative delimiter]

136 θαρσεῖν vGH.

[decorative delimiter]

137 καὶ περὶ Koraes.

[decorative delimiter]

138 Title om. F (and no indication of a break): in margin GH. The second sentence is probably a correction of the first, but it seems to be in all the MSS. which have the other also.

[decorative delimiter]

139 ἐπικουρήσαντας A m2.

[decorative delimiter]

140 κεκοπιακότας v (κοπιακότας A m2): κεκοπτακότας GH.

[decorative delimiter]

141 τοῦτο vGH.

[decorative delimiter]

142 εἰ vGH.

[decorative delimiter]

143 δοκῇ αὐτῷ v (δοκῆ αὐτῶ GH).

[decorative delimiter]

144 ἐκπέμψῃ v (η GH): ἐκπέμψας A m2: ἐκπέμψοι Koraes.

[decorative delimiter]

145 τὸ F.

[decorative delimiter]

146 Koraes: αὐτοῦ Ω.

[decorative delimiter]

147 στρατιᾶς GH: στρατείας v.

[decorative delimiter]

148 vGH: παραγγεῖλαι F: παραγγεῖλαί τε Köchly.

[decorative delimiter]

149 συμβάλλει GH: συμβάλλῃ v.

[decorative delimiter]

150 ἀναστὰντας F: ανταστήσαντας v: ἀναστείσαντας GH: ἀναστήσοντας A m2.

[decorative delimiter]

151 ἐπάγεσθαι Schwebel and Köchly.

[decorative delimiter]

152 καθυστερῆ F: καθυστερεῖ R.

[decorative delimiter]

153 Om. vGH.

[decorative delimiter]

154 FC: ὁρμῆσαι vPG (ὀρμῆσαι H).

[decorative delimiter]

155 Ω (cf. Galen XIV.679 ed. Lips.): ἀπροοράτων Köchly (with other suggestions): ἀπειράτων Koraes.

[decorative delimiter]

156 ὑπολαμβάνουσαι vGH.

[decorative delimiter]

157 Köchly: οὐ FC (ἢ  C in marg.): ὃ  PGH "ceteri codd. ut vid.": ὧν Schwebel.

[decorative delimiter]

158 πήσονται R.

[decorative delimiter]

159 δ᾽ ἢ  F: δὲ vGH: δ᾽, ἢ  Köchly.

[decorative delimiter]

160 δραστηριωτάτη vGH.

[decorative delimiter]

161 Om. F.

[decorative delimiter]

162 ἐπιβουλή ENR.

[decorative delimiter]

163 καὶ εἰ vGH.

[decorative delimiter]

164 προεκπέμψαι τι vGH.

[decorative delimiter]

165 σύστημα vGH.

[decorative delimiter]

166 κελεύσας F.

[decorative delimiter]

167 ἀναστάντες vGH.

[decorative delimiter]

168 ἐὰν vGH: om. F (at end of line).

[decorative delimiter]

169 ὑπολείποιτο vGH.

[decorative delimiter]

170 δυναμένους PA m2.

[decorative delimiter]

171 At this point M is said to have a long interpolated passage, which, since it does not appear in M's archetype G, need not concern us.


[image ALT: Valid HTML 4.01.]

Page updated: 27 Jul 13