[image ALT: Much of my site will be useless to you if you've got the images turned off!]
mail:
Bill Thayer

[image ALT: Click here for an English translation of this page.]
English

[image ALT: Faire clic ici pour une page en français.]
Français

[image ALT: Cliccare qui per una pagina di aiuto in Italiano.]
Italiano

[Link to a series of help pages]
Help
[Link to the next level up]
Up
[Link to my homepage]
Home

This webpage reproduces the essay
De esu carnium (II)

by
Plutarch

as published in Vol. XII
of the Loeb Classical Library edition, 1957

The text is in the public domain.

This page has been carefully proofread
and I believe it to be free of errors.
If you find a mistake though, please let me know!

(Vol. XII) Πλούταρχος
Ἠθικὰ

p562 ΠΕΡΙ ΣΑΡΚΟΦΑΓΙΑΣ
ΛΟΓΟΣ Β´

996D 1 [link to English translation] Ἐπὶ τὰ ἕωλα τῆς σαρκοφαγίας προσφάτους ἡμᾶς ὁ λόγος παρακαλεῖ ταῖς τε διανοίαις καὶ ταῖς προυθμίαις γενέσθαι. χαλεπὸν μὲν γάρ, ὥσπερ Κάτων ἔφησε, λέγειν πρὸς γαστέρας ὦτα μὴ ἐχούσας· καὶ πέποται ὁ τῆς συνηθείας κυκεών, ὥσπερ ὁ τῆς Κίρκης

Eὠδίνας τ᾽ ὀδύνας τε κυκέων1 ἀπάτας τε γόους τε·

καὶ τὸ ἄγκιστρον ἐκβάλλειν τῆς σαρκοφαγίας ὡς ἐμπεπλεγμένον2 τῇ φιληδονίᾳ καὶ διαπεπαρμένον οὐ ῥᾴδιόν ἐστιν. ἐπεὶ καλῶς εἶχεν, ὥσπερ Αἰγύπτιοι τῶν νεκρῶν τὴν κοιλίαν ἐξελόντες καὶ πρὸς τὸν ἥλιον ἀνασχίζοντες ἐκβάλλουσιν ὡς αἰτίαν ἁπάντων ὧν ὁ ἄνθρωπος ἥμαρτεν, οὕτως ἡμᾶς ἑαυτῶν3 τὴν γαστριμαργίαν καὶ μιαιφονίαν ἐκτεμόντας ἁγνεῦσαι τὸν λοιπὸν βίον· ἐπεὶ ἥ γε γαστὴρ οὐ μιαιφόνον p564ἐστὶν ἀλλὰ μιαινόμενον ἀπὸ τῆς ἀκρασίας· οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ καὶ ἀδύνατον νὴ Δία διὰ4 τὴν συνήθειαν τὸ ἀναμάρτητον, Fαἰσχυνόμενοι τῷ ἁμαρτάνοντι χρησόμεθα διὰ τὸν λόγον, ἐδόμεθα σάρκας, ἀλλά πεινῶντες οὐ τρυφῶντες· ἀναιρήσομεν ζῷον, ἀλλ᾽ οἰκτείροντες καὶ ἀλγοῦντες, οὐχ ὑβρίζοντες οὐδὲ βασανίζοντες· οἷα νῦν πολλὰ5 δρῶσιν οἱ μὲν εἰς σφαγὴν ὑῶν ὠθοῦντες ὀβελοὺς διαπύρους, 997ἵνα τῇ βαφῇ τοῦ σιδήρου περισβεννύμενον τὸ αἷμα καὶ διαχεόμενον τὴν σάρκα θρύψῃ καὶ μαλάξῃ· οἱ δ᾽ οὔθασι συῶν ἐπιτόκων ἐναλλόμενοι καὶ λακτίζοντες, ἵν᾽ αἷμα καὶ γάλα καὶ λύθρον ἐμβρύων ὁμοῦ συμφθαρέντων ἐν ὠδῖσιν ἀναδεύσαντες, ὦ Ζεῦ καθάρσιε, φάγωσι τοῦ ζῴου τὸ μάλιστα φλεγμαῖνον· ἄλλοι τε6 γεράνων ὄμματα καὶ κύκνων7 ἀπορράψαντες καὶ ἀποκλείσαντες ἐν σκότει πιαίνουσιν, ἀλλοκότοις μίγμασι καὶ καρυκείαις τισὶν αὐτῶν τὴν σάρκα ὀψοποιοῦντες.

2 [link to English translation] Ἐξ ὧν καὶ μάλιστα δῆλόν ἐστιν, ὡς οὐ διὰ τροφὴν οὐδὲ χρείαν οὐδ᾽ ἀναγκαίως Bἀλλ᾽ ὑπὸ κόρου καὶ ὕβρεως καὶ πολυτελείας ἡδονὴν πεποίηνται τὴν ἀνομίαν· εἶθ᾽ ὥσπερ ἔρως8 ἐν γυναιξὶν κόρον ἡδονῆς οὐκ ἐχούσαις, ἀποπειρώμενοις πάντα καὶ πλανώμενος ἀκολασταίνων ἐξέπεσεν εἰς τὰ ἄρρητα·9 οὕτως αἱ περὶ τὴν ἐδωδὴν ἀκρασίαι τὸ φυσικὸν παρελθοῦσαι καὶ ἀναγκαῖον τέλος ἐν ὠμότητι καὶ p566παρανομίᾳ ποικίλλουσι τὴν ὄρεξιν. συννοσεῖ γὰρ ἀλλήλοις τὰ αἰσθητήρια καὶ συναναπείθεται καὶ συνακολασταίνει μὴ κρατοῦντα τῶν φυσικῶν μέτρων. οὕτως ἀκοὴ νοσήσασα μουσικὴν διέφθειρεν, ἀφ᾽ ἧς τὸ θρυπτόμενον καὶ ἐκλυόμενον αἰσχρὰς ποθεῖ10 ψηλαφήσεις καὶ γυναικώδεις γαργαλισμούς. Cταῦτα τὴν ὄψιν ἐδίδαξε μὴ πυρρίχαις χαίρειν μηδὲ χειρονομίαις μηδ᾽ ὀρχήμασι γλαφυροῖς μηδ᾽ ἀγάλμασι καὶ γραφαῖς, ἀλλὰ φόνον καὶ θάνατον ἀνθρώπων καὶ τραύματα καὶ μάχας θέαμα ποιεῖσθαι πολυτελέστατον. οὕτως ἕπονται παρανόμοις τραπέζαις συνουσίαι ἀκρατεῖς, ἀφροδισίοις αἰσχροῖς ἀκροάσεις ἄμουσοι, μέλεσι καὶ ἀκούσμασιν ἀναισχύντοις θέατρα ἔκφυλα, θεάμασιν ἀνημέροις ἀπάθεια πρὸς ἀνθρώπους καὶ ὠμότης. διὰ τοῦτο διέταττεν11 ὁ θεῖος Λυκοῦργος ἔν τισι12 ῥήτραις τὸ ἀπὸ πρίονος καὶ πελέκεως γίνεσθαι τὰ θυρώματα τῶν οἰκιῶν καὶ τὰς ἐρέψεις,13 Dἄλλο δ᾽ ὄργανον μηδὲν προσφέρεσθαι, οὐ πολεμῶν δήπου τερέτροις καὶ σκεπάρνοις καὶ ὅσα λεπτουργεῖν πέφυκεν ἀλλ᾽ εἰδὼς ὄτι διὰ τοιούτων ἔργων14 οὐκ εἰσοίσεις κλινίδιον ἐπίχρυσον οὐδὲ τολμήσεις εἰς οἰκίαν λιτὴν ἀργυρᾶς εἰσενεγκεῖν τραπέζας καὶ δάπιδας ἁλουργοὺς καὶ λίθους πολυτελεῖς·15 ἀλλ᾽ ἕπεται μὲν16 οἰκίᾳ p568καὶ κλίνῃ καὶ τραπέζῃ καὶ κύλικι τοιαύτῃ δεῖπνον ἀφελὲς καὶ ἄριστον δημοτικόν, ἀρχῇ δὲ μοχθηρᾶς διαίτης

ἄθηλος ἵππῳ πῶλος ὣς ἅμα τρέχει

πᾶσα τρυφῆ καὶ πολυτέλεια.

3 [link to English translation] Ποῖον οὖν οὐ πολυτελὲς δεῖπνον, εἰς ὁ17 θανατοῦταί τι ἔμψυχον; μικρὸν ἀνάλωμα ἡγούμεθα ψυχήν; Eοὔπω λέγω τάχα μητρὸς ἢ πατρὸς ἢ φίλου τινὸς ἢ παιδός, ὡς ἔλεγεν Ἐμπεδοκλῆς· ἀλλ᾽ αἰσθήσεώς γε18 μετέχουσαν, ὄψεως ἀκοῆς, φαντασίαις συνέσεως, ἣν ἐπὶ κτήσει τοῦ οἰκείου καὶ φυγῇ τἀλλοτρίου παρὰ τῆς φύσεως ἕκαστον εἴληχε. σκόπει δ᾽ ἡμᾶς πότεροι βέλτιον ἐξημεροῦσι τῶν φιλοσόφων, οἱ καὶ τέκνα καὶ φίλους καὶ πατέρας19 καὶ γυναῖκας ἐσθίειν κελεύοντες ἀποθανόντας,20 ἢ Πυθαγόρας καὶ Ἐμπεδοκλῆς ἐθίζοντες εἶναι καὶ πρὸς τὰ ἄλλα γένη21 δικαίους. σὺ μὲν καταγελᾷς τοῦ τὸ πρόβατον μὴ ἐσθίοντος· ἀλλ᾽ ἡμεῖς σε,22 φήσουσι, θεασάμενοι τοῦ πατρὸς τεθνηκότος ἢ τῆς μητρὸς ἀποτεμόντα μερίδας Fκαὶ τῶν φίλων ἀποπεμπόμενον τοῖς μὴ παροῦσι, τοὺς δὲ παρόντας παρακαλοῦντα23 καὶ παρατιθέντα τῶν σαρκῶν ἀφειδῶς, p570μή τι γελάσωμεν;24 ἀλλὰ καὶ νῦν ἴσως ἁμαρτάνομεν, ὅταν ἁψώμεθα τῶν βιβλίων τούτων, μὴ καθαιρόμενοι χεῖρας καὶ ὄψεις καὶ πόδας καὶ ἀκοάς, εἰ μὴ νὴ Δί᾽ ἐκείνων καθαρμός ἐστι τὸ περὶ τούτων διαλέγεσθαι, "ποτίμῳ λόγῳ," ὥς φησιν ὁ Πλάτων, 998"ἁλμυρὰν ἀκοὴν ἀποκλυζομένους." εἰ δὲ θείη τις τὰ βιβλία παρ᾽ ἄλληλα καὶ τοὺς λόγους, ἐκεῖνα μὲν Σκύθαις φιλοσοφεῖται25 καὶ Σογδιανοῖς καὶ Μελαγχλαίνοις, περὶ ὧν Ἡρόδοτος ἱστορῶν ἀπιστεῖται·26 τὰ δὲ Πυθαγόρου καὶ Ἐμπεδοκλέους δόγματα νόμοι τῶν παλαιῶν ἦσαν Ἑλλήνων καὶ αἱ πυρικαὶ27 δίαιται. . . . [ὅτι πρὸς τὰ ἄλογα ζῷα δίκαιον ἡμῖν οὐδὲν ἔστι.]28

4 [link to English translation] Τίνες οὖν ὕστερον τοῦτ᾽ ἔγνωσαν;

οἳ πρῶτοι κακοεργὸν ἐχαλκεύσαντο μάχαιραν

εἰνοδίην, πρῶτοι δὲ βοῶν ἐπάσαντ᾽ ἀροτήρων.

οὕτω τοι καὶ οἱ τυραννοῦντες ἄρχουσι μιαιφονίας. Bὥσπερ γὰρ29 τὸ πρῶτον30 ἀπέκτειναν Ἀθήνησι τὸν κάκιστον τῶν συκοφαντῶν καὶ31 δεύτερον ὁμοίως καὶ τρίτον· εἶτ᾽ ἐκ τούτου συνήθεις γενόμενοι p572Νικήρατον περιεώρων32 ἀπολλύμενον τὸν Νικίου καὶ Θηραμένη τὸν στρατηγὸν καὶ Πολέμαρχον τὸν φιλόσοφον· οὕτω τὸ πρῶτον ἄγριόν τι ζῷον ἐβρώθη καὶ κακοῦργον, εἶτ᾽ ὄρνις τις ἢ ἰχθὺς ὃς33 εἵλκυστο· καὶ γευσάμενον οὕτω καὶ προμελετῆσαν ἐν ἐκείνοις τὸ φονικὸν34 ἐπὶ βοῦν ἐργάτην ἦλθε καὶ τὸ κόσμιον35 πρόβατον καὶ τὸν οἰκουρὸν ἀλεκτρυόνα· καὶ κατὰ μικρὸν οὕτω τὴν ἀπληστίαν στομώσαντες ἐπὶ σφαγὰς ἀνθρώπων Cκαὶ πολέμους καὶ φόνους προήλθομεν.36 ἀλλ᾽ ἔάν πῃ37 προαποδείξῃ38 τις, ὅτι χρῶνται κοινοῖς αἱ ψυχαὶ σώμασιν ἐν ταῖς παλιγγενεσίαις καὶ τὸ νῦν λογικὸν αὖθις γίνεται ἄλογον καὶ πάλιν ἥμερον τὸ νῦν ἄγριον, ἀλλάσσει δ᾽ ἡ φύσις ἅπαντα καὶ μετοικίζει

σαρκῶν ἀλλογνῶτι περιστέλλουσα χιτῶνι,

ταῦτ᾽ οὐκ ἀποτρέπει τῶν ἀνῃρημένων39 τὸ ἀκόλαστον τοῦ40 καὶ σώματι νόσους καὶ βαρύτητας ἐμποιεῖν καὶ ψυχὴν ἐπὶ τόλμαν ὠμοτέραν41 τρεπομένην διαφθείρειν ὅταν ἀπεθισθῶμεν42 μὴ αἵματος ἄνευ καὶ φόνου μὴ ξένον ἑστιᾶν, μὴ γάμον ἑορτάζειν, μὴ φίλοις συγγίνεσθαι;

p574 5 [link to English translation] DΚαίτοι τῆς λεγομένης ταῖς ψυχαῖς εἰς σώματα πάλιν μεταβολῆς εἰ μὴ πίστεως ἄξιον τὸ ἀποδεικνύμενον, ἀλλ᾽ εὐλαβείας γε43 μεγάλης καὶ δέους τὸ ἀμφίβολον. οἷον εἴ τις ἐν νυκτομαχίαις στρατοπέδων ἀνδρὶ πεπτωκότι καὶ τὸ σῶμα κρυπτομένῳ τοῖς ὅπλοις ἐπιφέρων ξίφος ἀκούσειέ44 τινος λέγοντος οὐ πάνυ μὲν εἰδέναι βεβαίως, οἴεσθαι δὲ καὶ δοκεῖν υἱὸν αὐτοῦ τὸν κείμενον ἢ ἀδελφὸν ἢ πατέρα ἢ σύσκηνον εἶναι· τί βέλτιον, ὑπονοίᾳ προσθέμενον οὐκ ἀληθεῖ προέσθαι τὸν ἐχθρὸν ὡς φίλον, ἢ καταφρονήσαντα τοῦ μὴ βεβαίου πρὸς πίστιν ἀνελεῖν τὸν οἰκεῖον ὡς πολέμιον; ἐκεῖνο δεινὸν φήσετε πάντες. Eσκόπει δὲ καὶ τὴν ἐν τῇ τραγῳδίᾳ Μερόπην ἐπὶ τὸν υἱὸν αὐτὸν ὡς φονέα τοῦ υἱοῦ πέλεκυν ἀραμένην καὶ λέγουσαν

ὠνητέραν δὴ τήνδ᾽ ἐγὼ δίδωμί σοι

πληγήν,

ὅσον ἐν τῷ θεάτρῳ κίνημα ποιεῖ, συνεξορθιάζουσα φόβῳ45 μὴ φθάσῃ τὸν ἐπιλαμβανόμενον γέροντα καὶ τρώσῃ τὸ μειράκιον. εἰ δ᾽ ἕτερος γέρων παρεστήκοι46 λέγων, "παῖσον, πολέμιός ἐστιν"· ἕτερος δέ, "μὴ παίσῃς, υἱός ἐστι"· πότερον ἀδίκημα μεῖζον, ἐχθροῦ κόλασιν ἐκλιπεῖν διὰ τὸν υἱὸν ἢ τεκνοκτονίᾳ περιπεσεῖν ὑπὸ τῆς πρὸς τὸν ἐχθρὸν ὀργῆς; ὁπότε p576τοίνυν οὐ μῖσός ἐστὶν οὐδὲ θυμὸς ὁ πρὸς τὸν φόνον ἐξάγων ἡμᾶς οὐδ᾽ ἄμυνά τις οὐδὲ φόβος ὑπὲρ αὐτῶν, Fἀλλ᾽ εἰς ἡδονῆς μέρος ἕστηκεν ἱερεῖον ἀνακεκλασμένῳ τραχήλῳ ὑποκείμενον, εἶτα λέγει τῶν φιλοσόφων ὁ μέν, "κατάκοψον, ἄλογόν ἐστί τι47 ζῷον," ὁ δέ, "ἀνάσχου· τί γὰρ εἰ συγγενοῦς ἢ συνήθους48 τινος ἐνταῦθα ψυχὴ κεχώρηκεν;" ἴσος γ᾽, ὦ θεοί, καὶ ὅμοιος ὁ κίνδυνος ἐκεῖ,49 ἂν ἀπειθῶ φαγεῖν κρέας ἢ κἂν50 ἀπιστῶ φονεῦσαι τέκνον ἢ ἕτερον οἰκεῖον.

6 [link to English translation] 999Οὐκ ἴσος δ᾽ ἔτι καὶ51 οὗτος ὁ ἀγὼν τοῖς Στωικοῖς ὑπὲρ τῆς σαρκοφαγίας. τίς γὰρ ὁ πολὺς τόνος εἰς τὴν γαστέρα καὶ τὰ ὀπτανεῖα; τί τὴν ἡδονὴν θηλύνοντες καὶ διαβάλλοντες ὡς οὔτ᾽ ἀγαθὸν οὔτε προηγμένον52 οὔτ᾽ οἰκεῖον οὕτω περὶ τούτων53 τῶν ἡδονῶν ἐσπουδάκασι; καὶ μὴν ἀκόλουθον ἦν αὐτοῖς, εἰ μύρον ἐξελαύνουσι καὶ πέμμα τῶν συμποσίων, μᾶλλον αἷμα καὶ σάρκα δυσχεραίνειν. νῦν δ᾽ ὥσπερ εἰς τὰς ἐφημερίδας φιλοσοφοῦντες δαπάνην ἀφαιροῦσι τῶν δείπνων ἐν τοῖς ἀχρήστοις καὶ περιττοῖς, τὸ δ᾽ ἀνήμερον τῆς πολυτελείας καὶ φονικὸν οὐ παραιτοῦνται. "ναί," φασίν,54 "οὐδὲν γὰρ ἡμῖν πρὸς τὰ ἄλογα δίκαιον55 ἔστιν." Bοὐδὲ γὰρ πρὸς τὸ μύρον, φαίη τις ἄν, οὐδὲ πρὸς τὰ ξενικὰ τῶν ἡδυσμάτων· ἀλλὰ καὶ p578τούτων ἀποτρέπεσθε, τὸ μὴ χρήσιμον μηδ᾽ ἀναγκαῖον ἐν ἡδονῇ πανταχόθεν ἐξελαύνοντες.

7 [link to English translation] Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοῦτ᾽ ἤδη σκεψώμεθα, τὸ μηδὲν εἶναι πρὸς τὰ ζῷα δίκαιον ἡμῖν, μήτε τεχνικῶς μήτε56 σοφιστικῶς, ἀλλὰ τοῖς πάθεσιν ἐμβλέψαντες τοῖς ἑαυτῶν καὶ πρὸς ἑαυτοὺς ἀνθρωπικῶς λαλήσαντες καὶ ἀνακρίναντες . . .


Critical Apparatus:

1 ὠδίνας τ᾽ ὀδύνας τε κυκέων Wilamowitz: ὠδίνας ὀδύνας κυκέων.

2 ἐμπεπλεγμένον Stephanus: ἐμπεπλησμένον or ἐμπεπληγμένον.

3 ἑαυτῶν Turnebus: ἑαυτοὺς.

4 νὴ Δία διὰ Bernardakis: ἢ διὰ.

5 πολλὰ] πολλοὶ πολλὰ van Herwerden.

6 τε added by Bernardakis.

7 κύκνων] χηνῶν Wyttenbach.

8 ὥσπερ ἔρως Reiske: ὥσπερ.

9 εἰς τὰ ἄρρενα Emperius.

10 ποθεῖ Turnebus: τιθεῖ.

11 διέταττεν added by Wyttenbach.

12 τισι W. C. H.: ταῖς τρισὶ.

13 ἐρέψεις Xylander: τέρψεις.

14 ἔργων] θυρῶν Emperius.

15 ἀλουργεῖς καὶ κύλικας διαλίθους πολυτελεῖς van Herwerden.

16 μὲν added by Benseler.

17 Xylander: ὃ οὐ.

18 γε Xylander: τε.

19 πατέρας] καὶ μητέρας old editors add.

20 ἀποθανόντας Wyttenbach: ὡς ἀποθανόντας.

21 γένη Xylander: μέρη.

22 σε Wyttenbach: γε.

23 παρακαλοῦντα Kronenberg: καλοῦντα.

24 γελάσωμεν Bernardakis: γελάσαιμεν.

25 φιλοσοφεῖται Reiske: φιλοσοφεῖσθαι.

26 περὶ . . . ἀπιστεῖται should perhaps be deleted.

27 πυρικαὶ Post: πυρία or πυρεῖα.

28 ὅτι . . . ἔστι deleted by Meziriacus.

29 ὥσπερ γὰρ Bernardakis: ὥσπερ.

30 τὸ πρῶτον van Herwerden: τὸν πρῶτον or ἀπὸ τῶν πρώτων.

31 καὶ] in the MSS. preceded by the words ὃς ἐπιτήδειος προσηγορεύθη, interpolated from 959D; deleted by W. C. H.

32 περιεώρων Stephanus: ἐώρων.

33 ὃς added by Post.

34 φονικὸν Turnebus: νικῶν or νικοῦν.

35 κόσμιον Turnebus: κοσμοῦν.

36 προήλθομεν W. C. H.: προῆλθον.

37 πῃ Post: μὴ.

38 προαποδείξῃ Sieveking: προσαποδεῖξῃ.

39 τῶν ἀνῃρημένων] τὸ ἀνήμερον Stephanus.

40 τοῦ W. C. H.: τὸ.

41 τόλμαν ὠμοτέραν Haupt (Hermes, VI, p259): πόλεμον ἀνομωτέρων.

42 ἀπεθισθῶμεν Post: ἐθισθῶμεν.

43 γε Reiske: τε.

44 ἀκούσειέ an early correction: ἀκούσοι or ἀκούσει.

45 φόβῳ van Herwerden: φόνου (or φόβῳ) καὶ δέος.

46 παρεστήκοι van Herwerden: παρειστήκει.

47 τι W. C. H.: τὸ.

48 συνήθους Kronenberg: θεοῦ.

49 ἐκεῖ Reiske: ἔχει.

50 ἢ κἂν W. C. H.: ἂν.

51 δ᾽ ἔτι καὶ Reiske: δέ τις.

52 προηγμένον Stephanus: προηγούμενον.

53 περὶ τούτων W. C. H.: πρὸς τὰ περὶ.

54 φασίν Bernardakis: φησίν.

55 δίκαιον Stephanus: οἰκεῖον.

56 μήτε . . . μήτε Bernardakis: μηδὲ . . . μηδὲ.


[image ALT: Valid HTML 4.01.]

Page updated: 7 Feb 11