Brevis URL huic paginae:
http://bit.ly/LibPRavA


[ALT imaginis: Si imagines extingues, maior pars situs mei inutilis erit!]
ad litteras
mittendas
Bill Thayer
[Link to an English help page]
English

[image ALT: Cliccare qui per la stessa pagina in Italiano.]
Italiano
º

[Legamen ad varias paginas adiutivas]
Adiutorium

[Legamen ad paginam superiorem]
Altius

[Legamen ad ostium meum]
Ostium
[ALT imaginis: imago inanis]

Haec pagina telaris est opus Agnelli
Liber Pontificalis
Ecclesiae Ravennatis


ab O. Holder-Egger editum
in Monumenta Germaniae Historica
Hannoverae, MDCCCLXXVIII

cuius textus in dominio publico est.

Quem diligentissime perscrutavi et recensui —
sed si quemlibet errorem invenies, mihi, obsecro, scribe.

[ALT imaginis: imago inanis]

Liber Pontificalis
Ecclesiae Ravennatis

 p279  Incipit versus metrici.
Per nomen beatus Apollenaris.
Hoc legatur pariter.

Almus0 apostolus et solidus princeps aliorum,

Quem sanctis monitis discipulum docuit,

Pontificum summam sedem dans cuique, Ravennam

Et populum misit recte vocare Dei.

5

Orbatis lumen tribuit Teclanque levavit,

Quaeque thoro menbris aegra diu iacuit.

Laetus et advenit capitolia summa, catervas

Nomine daemonicas subruit in Domini.

Illidens cupidi leti retinacula, natam

10

Ad vitam Rufi per Dominum retulit.

Numen per Domini munus lingua00 reparavit

Classensi, nomen cui Bonifacius est.

A lanione coronatus cum martirio fit,

Ante flagellorum vulnera plura tulit.

15

Rege poli revocante, petit post spiritus eius

Caeli cumsessus angelicosque choros.

Ille nequit quicunque capax cunprendere metrum,

Non id displiceat, suppliciter rogito.

Sed sumens itiner prosae,000 per pervia gressus

20

Dirigat, et mecum pace fruatur ovans.

Finit metrum pentametrum et exametrum. Quicumque non capit, revertatur ad prosam.

 p280  de Sancto Apolenario

1 Sanctus1 Apolenaris, natione Anthiochenus, Grecis et Latinis literis heruditus, apostoli Petri discipulus, et cum eo in urbem Romam pervenit. Qui post plurimum tempus eum pontificem ordinavit atque per inpositionem manus Spiritum sanctum tribuit et osculum ille dedit; et ab urbe Roma quasi terdenos miliarios communiter cum eo venit, in quo situm est monasterium beati Petri quod vocatur ad Ianuculum. Ibi Christi apostolus oravit, et ubi genus posuit, lapis mollis apparuit, ut cera ab igne, et in modum eius lapis genu concavus est. Et ad aliud monasterium ipsius apostoli, quod vocatur ad Ulmum,2 in ipsa nocte pariter sopiti sunt, et apparent fossae in illo lapide, ubi caput vel terga atque nates et crura tenuerunt, usque in hunc diem. Et post Ravennam eum direxit. Et ipse beatissimus, antequam in urbem Ravennam ingrederetur, Herenei filium caecum illuminavit — Hereneus3 quippe 'pacificus' intelligitur — et intrinsecus huius civitatis plurimas peregit virtutes: tenpla deorum subvertit et simulacra cumminuit, presbiteros et diaconos ordinavit, infirmos sanavit, daemones effugavit, leprosos mundavit, in Bedente fluvio4 et in mare multos baptizavit. In basilica beatae Eufemiae quae vocatur ad Arietem,5 primitus baptismum fecit, et ubi pedibus stetit, liquefactus est ille lapis et vestigia quasi signum inpressa sunt. Filiam quoque Rufi patricii mortuam suscitavit. Et illius in patricii domo episcopium Bononiensis ecclesiae usque in praesentem cernimus diem. Sic autem domum illam integram et incolumem scio, quomodo antiquitus. Et nunc pene annos quinque Theodorus Bononiensis antistes6 saxeam arcam, ubi Rufus patricius sua cum filia positus fuit, abstulit et ad suam ecclesiam Bononiensem deportavit, ut, postquam defunctus, ibidem sepultus fuisset. Sed quid ei profuit, quod alios exinde expulit? Et ille non in illa positus est, nam segnius ipse fecit eam stabilire.

2 Igitur beatissimus Apollenaris cum ingenti pondere ferri in carcerem missus est non longe ad capitolium istius Ravennae civitatis. In quo custodibus circun­spicientibus angeli victum caelestem ministrabant ei. Iterumque eum coegerunt et ab urbe proiecerunt non longe ab hac miliario 6, ubi ecclesia beati Demetrii antiqua structa est. Post haec ad partes Illiricae captivus ductus est, et deinde per Salonam, Panoniam quoque, per Danubii ripam Traciamque et ibidem atque in litore Corinthi  p281 multa per eum mirabilia intulit Dominus. Rursus post tres annos Ravennam remeavit et a fidelibus suis filiis sacerdotibusque cum magna laetitia susceptus est. Quem saevientes paganis post diutius caesus nudis pedibus super prunas stare fecerunt et alia multa tormenta in eum exercuerunt. Templum Apolinis, quod ante portam quae vocatur Aurea, iuxta amphiteatrum,7 suis ora­tionibus demolivit. Cuius tanta beatitudo fuit et mansuetudo, ut nunquam, dum pateretur, alicui iniuriam fecisset, aut eum increpasset, nisi, dum fortiter torqueretur, ait ad vicarium: 'Impiissime, quare non credis in Filium Dei, ut evadas tormenta aeterna'? Pro nimia dierum plenitudine curvus effectus est. Temporibus Vespasiani caesaris martirio coronatus est. Vixit autem in pontificale solio annos 28, menses 1, dies 4.

de Sancto Aderito

3 Aderitus I, vir sanctus et timoratus, a beatissimo Apolenare presbiter ordinatus est,8 et ut sapiens architectus supra fundamentum sui magistri et doctoris haedificavit. Pro suis ovibus incessanter Deum deprecabatur, ut a cultura idolorum discederent et Deum vivum Patrem et Filium et Spiritum sanctum confiterentur. Et multi in eius temporibus post tempestatem persecutionis baptismum susceperunt; deinde multos ad Dominum sociavit. Defunctus est in civitate Classis 5. Kal. Octobris. Sicut asserunt quidam, in basilica beati Probi sepultus est, non longe ab ecclesia beati Apolenaris quasi stadio uno. Sedit autem annis9 . . . , menses . . . . , dies . . . .

de Sancto Eleucadio

4 Eleuchadius II, cui nomen Latine 'candidus' intelligitur. Hic mitis et prudens fuit, et10 eum sanctissimus Apolenaris diaconem sacravit. Cuius tanta fuit philosofia, ita ut plurimos de novo et veteri Testamento libros cunderet, et de incarnatione domini nostri Iesu Christi atque illius passione volumina exaravit. Unde et in Passione Apolinaris athletae Christi legitur: 'Eleucadium philosophum diaconum fecit'. Iste vere recte gentibus praedicavit, et in sua ecclesia oleo pietatis perunctus, quasi lucernae lumen effulsit. Defunctus est autem 16. Kal. Mart., et sepultus est extra muros Classis, ubi usque hodie ad laudem nominis eius ecclesia aedificata et Deo est consecrata. Sedit autem annos . . . , menses . . . , dies . . .

de Sancto Marciano • III

5 Marcianus III, antistes praeclarus, ex nobili11 ortus est progenie. In sancta, fecundus Spiritu sancto, permansit ecclesia. Hic cleros ampliavit sacro dogmate eruditos atque diaconos presbiterosque consecravit plurimos. Et a beatissimo Apolenare una cum prudentissimo Eleucadio diaconus ordinatus est, sicut in Passione ipsius ordinatoris reperitur, ubi ait: 'Marcianum nobilissimum virum et Eleucadium diacones cunsecravit'. Post plura miracula in pace Deo creatori animam reddidit. Unde arbitratus sum, quod in ecclesia beati Eleuchadii sepultus sit. Sedit autem annos . . . , menses . . . , dies . . .

 p282  de Sancto Calocero • IIII

6 Calocerus IIII, 'bonus tempus'12 interpretatur, et si forte C in I vertatur, 'ieros' dicatur, 'senior' intelligitur, vel 'sacerdos', sive 'dominus'.13 Iste enim provecta aetate vir grandaevus fuit.14 Sub illius tenporibus multas gratias et magna mirabilia per eum Dominus in populo exercuit. Cuius tanta praedicatio fuit, ac talis cura gessit pastoris, ut non solum adquisitas oves erudiret, verum etiam ex gentilium sedem atque roborem daemonis animabus evelleret et ad sacrum fontem baptismatis caelesti dono recrearet. Defunctus et sepultus est, sicut aiunt quidam, 3. Februarii Idus in basilica beati Probi confessoris.α Sedit autem annis . . . , mensis . . . , dies . . .

de Sancto Proculo • V

7 Proculus V. Hic pius fuit, velut pater est filiis, et plures ad ecclesiasticam crebro viscera complectabat et suae praedicationis dulcedine velut mellis esu populis tribuebat et [quasi] lactis sitientibus pocula ministrabat. In senectute positus, capitis canitiei gratia repletus, sacerdotium cum vita finivit. Et ubi eius sit sepulcrum, ignoro; anbiguitas est mihi, utrum in basilica beati Probi sit conditus, an in sancti Eleuchadii confessoris. Sedit autem annos . . . , menses . . . , dies . . .

de Sancto Probo • VI

8 Probus VI, mitis et pius, clarus in specie, fulgidus in opere, sapiens eloquiis, prudens corde, plenus gratia Spiritus sancti. Quicunque languidus ad eum venire potuisset, suis ora­tionibus salvus revertebatur, quacunque fuisset infirmitate detentus. Et spiritus inmundos expulit atque catervarum corpora sauciata vel dissoluta solidabat. Postquam suae ad occasum vita angelica conspexit agmina, statim sancta elapsa est de corpore anima 4. Idus Novenbris. Deinde cunctus lugendo populus cum nimia corpus eius reverentia sepelivit, et sepulcrum ipsius apud nos veneratur usque in praesentem diem;15 et illius ecclesia sita est in partibus orientis.16 Et in nullis ecclesiis infra17 civitatem Ravennae Classinve missa super populum celebratur nisi in ista sola. Aedificata est iam dicta basilica iuxta ardicam18 beatae Eufemiae quae vocatur ad mare,19 qua nunc demolitam esse videmus. Sedit autem annos . . . , menses . . . , dies . . .

de Sancto Dato • VII

9 Datus VII. Hic namque vir religiosus et nimis pius vigilansque nocturnis fuit ora­tionibus, atque praecipuus animarum adquisitor hominum ac gentis crebro praedicator;  p283 et velut speculum clarius vultus super cunctos emicuit. Nam quando is ad gratiam supernam vocatus est, sancta ipsius anima a corpore cessit. Et, ut asserunt quidam, in ecclesia beati Probi sepultus est. Sedit autem annos . . . , menses . . . , dies . . .

de Sancto Liberio • VIII

10 Liberius VIII, magnus homo, caritate plenus, irriguus fons, fide praecipuus, mente benignus. Suis temporibus ecclesiam omni honore adauxit. Inmensa humilitate propriae suae vitae animam custodivit omnisque philosofiae tenuit principatum. Post haec autem obiit et sepultus est, sicut quidam suspicantur, cum praedecessori suo. Sedit autem anno . . . , mens. . . , dies . . .

de Sancto Agapito • IX

11 Agapitus IX, cuius nomen Latina lingua vertitur 'caritosus'. Hic agapes cum peregrinis cotidie faciebat.20 Iste etenim assidue munuscula pauperibus tribuebat, et infra sui corporis templum bonitatem, ad aram cordis suam animam coram omnipotenti Domino velut hostia cotidie triverat. Ad quem postmodum divinum superveniens mandatum, sancta anima a carne soluta est. Sepultus est, ut suspicantur, cum superius nominatis aliis. Sedit autem annos . . . , menses . . . , dies21 . . .


In margine textus:

α prima die Decembris add. in marg. 1.


Adnotationes Editoris:

0 Quae hoc carmine continentur ex Vita s. Apollinaris sumpta sunt.

00 Intelligendum est munus linguae; cf. Adonis Mart, ap. Surium VII, p1156, et Vitam s. Apoll.

000 i.e. Vitam sequentem prosaice scriptam legat.

1 Pleraque sententia ex Vita s. Apollinaris, sed ordine rerum plane discisso ac converso, verbis contractis et mutatis. Plura addita, quaedam in praecedente carmine relata hic omissa sunt.

2 Ignotum est.

3 εἰρηναῖος.

4 Ronco, ut credunt.

5 Aries putatur flumen nunc Montone. Cf. Fabri, Le sagre memorie di Rav. p165; Tarlazzi, Mem. sagre di Rav. p193.

6 Hujus tempus ex hoc tantum loco certius cognoscitur.

7 Cf. c. 129; Zirardini, Degli antichi edifizj profani di Ravenna p196232.

8 Haec ex Vita s. Apollinaris sumpta sunt.

9 Cf. praef. p272 n. 5.

10 et — sacravit ex Vita s. Apoll.

11 Ex Vita s. Apoll., ubi locus ab auctore bis (in praeterito capite et paulo infra) citatus audit: Marcianum vero nobilissimum virum et Leocadium philosophum diaconos fecit.

12 καλὸς καιρός.

13 γέρων, ἱερός vel ἱερεύς, κύριος.

14 Hoc ex eo auctor effecisse videtur, quod in Vita s. Apoll. Calocerus jam a s. Apollinare presbyter consecratus esse traditur.

15 Cf. c. 77.

16 scil. in Classe Agnelli tempore paene funditus destructa.

17 i.e. intra; et ita saepissime in toto opere. Bacch.

18 Ardica, vocabulum a nostro saepissime usurpatum, idem est quod Graecis νάρθηξ vel corrupte ἄρθηξ i.e. porticus, ut perlucide docet Zirardini p175.

19 Haec ecclesia Classensis haud confundenda est cum basilica s. Euphemiae ad Arietem supra c. 1 memorata, Ravennate; cf. Fantuzzi p. xxii.

20 Haec ex nomine auctorem collegisse patet.

21 Acta synodi Romanae (Mansi II, 1269), cui quidam 'Agapitus Ravennatis ecclesiae episcopus' interfuisse dicitur, de quo Ravennates multa disseruerunt (cf. Amadesi I, p37 sqq.), ficta esse, satis constat.


[image ALT: Valid HTML 4.01.]

Pagina recensita: VI Non. Mai. 20